Πως μιλάμε στα παιδιά για τον πόλεμο;

Η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει προκαλέσει φόβο, θλίψη, ανησυχία και ανασφάλεια, όχι μόνο στους ενήλικες, αλλά και στα παιδιά. Ερωτήσεις όπως «θα έρθει και εδώ ο πόλεμος;» βρίσκουν τους ανήλικες απροετοίμαστους και συχνά αμήχανους για μια σχετική συζήτηση. Πως μπορούμε, λοιπόν, να συζητήσουμε με τα παιδιά το θέμα του πολέμου;

1. Απαντάμε στις ερωτήσεις των παιδιών: Αν ένα παιδί μπορεί να θέσει μια ερώτηση, μπορεί να λάβει και μια απάντηση.

Πάντα στις απαντήσεις μας λαμβάνουμε υπόψη το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού, ώστε να χρησιμοποιήσουμε την κατάλληλη γλώσσα. Καλό είναι να αποφεύγουμε τις λεπτομέρειες και τις επιπλέον πληροφορίες από αυτές που το ίδιο ζητά.

2. Ακούμε τους φόβους και τις ανησυχίες των παιδιών. Τους δίνουμε χώρο και χρόνο να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Τους εξηγούμε ότι είναι φυσιολογικό να αισθάνονται όπως αισθάνονται, ενώ μιλάμε και οι ίδιοι για τα δικά μας συναισθήματα και τους δικούς μας φόβους.

3. Αξιοποιούμε παραμύθια, ιστορίες, βίντεο, ταινίες, εικόνες, κουκλοθέατρο, παιχνίδια κ.α. Κάθε οικογένεια μπορεί να επιλέξει αυτό που ταιριάζει καλύτερα στη δική της κουλτούρα.

Παρατίθενται ενδεικτικά:

· Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο (παραμύθι)

· Η χειροβομβίδα που ήθελε να είναι σαν… τη βίδα! (παραμύθι)

· Ο σπόρος της ειρήνης (παραμύθι)

· Ειρήνη – Η ιστορία ενός παιδιού πρόσφυγα (βίντεο στο YouTube )

4. Φροντίζουμε ώστε τα παιδιά να μην εκτίθενται σε σκληρές εικόνες: Αποφεύγουμε την υπέρμετρη έκθεση τους στα ΜΜΕ και επιλέγουμε οι ίδιοι, από το διαδίκτυο, εικόνες και βίντεο, αν τα παιδιά ζητούν να δουν στιγμιότυπα του πολέμου.

5. Στην ερώτηση «θα έχουμε και εμείς πόλεμο;» απαντάμε με ειλικρίνεια. Μπορούμε να πούμε πως κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ή να ελέγξει το μέλλον, αλλά στο τώρα, εδώ που ζούμε, είμαστε ασφαλείς. Αποφεύγουμε να πούμε ψέματα και να δώσουμε ψεύτικες υποσχέσεις.

6. Εκμεταλλευόμαστε τη συζήτηση για να μιλήσουμε για την αξία της ειρήνης: Βοηθούμε τα παιδιά να γνωρίσουν την έννοια της ειρήνης και τα στοιχεία που την προωθούν. Τα βοηθούμε, επίσης, να αναπτύξουν κριτική σκέψη, στάσεις, δεξιότητες και συμπεριφορές που θα βοηθήσουν στην αποδόμηση της βίας που χαρακτηρίζει τη σημερινή κοινωνία.

Συνολικά, προσπαθούμε να δείχνουμε στο παιδί, με τη στάση και τα λόγια μας, ότι είμαστε εκεί για αυτό και ότι το νοιαζόμαστε, καλλιεργώντας ένα κλίμα ελπίδας, ασφάλειας και φροντίδας.

Μαντώ Λιώνη

Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc

Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια